Tarihçe
İstanbul Üniversitesi Zooloji koleksiyonun temelleri, üniversite reformundan sonra ülkemize gelen yabancı bilim adamları tarafından atılmıştır. 1933 yılında İsviçre’den gelen Ord. Prof. Dr. Andre Naville Hayvanat Enstitüsü’nün müdürlüğüne getirilmiştir. Onun zamanında Süleymaniye Müftülük bahçesindeki Hayvanat Enstitüsü’ne ait bina tamamlanmış, büyük kanadı botanik, küçük kanadı ise zooloji binası olarak tahsis edilmiş ve bu bölümde bir de küçük Zooloji Müzesi kurulmuştur. Ardından gelen bilim insanlarının çabalarıyla koleksiyon zenginleştirilmiştir.
Müze materyallerinin büyük bir kısmı Almanya’dan hediye olarak gönderilmiştir. O dönemde kurulan botanik bahçesi ve zooloji müzesi batıdaki benzerlerine uygun hatta bazı bakımlardan daha ileri denecek şekilde kurulmaya çalışılmıştır. Naville’nin 1937 yılındaki ani ölümünden sonra yerine Ord. Prof. Dr. Curt Kosswig tayin edilmiştir. Prof. Dr. Kosswig, görev süresince Anadolu faunasını belirlemeye yönelik saha çalışmalarına ağırlık vermiştir. 15 yıl süren bu çalışmaları ardından, Türkiye memeli hayvanları, kuşları, sürüngenleri, kurbağaları, balıkları ve çok sayıda omurgasız hayvan sınıfları toplanmış ve müzeye kazandırmıştır.
1954 yılında, Kurt Kosswig görevini tamamladıktan sonra, kürsü başkanlığına Prof. Dr. Fazıla Şevket Giz getirilmiştir. 1957 yılında Zooloji ve Botanik binasının üst katları yıktırılmıştır. Zooloji Müzesi’nin de içinde yer aldığı II. Zooloji kürsüsü yerlerinden ayrılmak zorunda kalmış, müze materyalları uzun yıllar Kuyucu Murat Paşa Medresesi’nde depolanmıştır. 1960 yılında Prof. Dr. Atıf Şengün’ün dekanlığı sırasında biyoloji binasının temelleri atılmış ve bina 1973 yılında tamamlanmıştır. Prof. Dr. Dinçer Gülen’in öncülüğünde, birçok müze materyali temizlenmiş ve onarılmıştır. 32 yıl gibi uzun bir aranın ardından Zooloji Müzesi binanın en üst katında 1989 yılında yeniden ziyarete açılmıştır.
Zooloji koleksiyonu oldukça eski ve önemli örnekleri bünyesinde barındırır. Koleksiyonda Türkiye faunasına ait böcekler, kuşlar, memeliler ve Türkiye denizlerine ait dip omurgasızları mevcuttur. Böceklerle ilgili Bernard Tubini’ye ait olan ve ölümünden sonra 1944 yılında eşi tarafından müzeye hediye edilen ve ağırlıklı olarak Coleoptera ordosuna ait örnekleri içeren bir koleksiyon bulunur.
Koleksiyonda bulunan en eski örnek 1910 yılında İstanbul Kartal’dan toplanmış, türü henüz tespit edilmemiş bir böceğe aittir. Ord. Prof. Dr. Curt Kosswig’in zamanında toplanmış böcekler ile Prof. Dr. Atıf Şengün’ün “İstanbul Gündüz Kelebekleri” adlı eserinde yayınlanan kelebek örnekleri de müzede yer alır.
Koleksiyon taksonomik çalışmalarda karşılaştırma materyali olarak taksonomistlere açıktır. Uluslararası kodu ZMUI (Zoological Museum University of Istanbul) olarak bilinmektedir. Koleksiyonun sergilenen örneklerinin bilgileri bir proje kapsamında bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Koleksiyonun Türkiye denizlerine ait bentik omurgasızları, kara gastrapodları, kuşlar ve memelilere ait parçalarının envanterleri tamamlanmıştır. Koleksiyonun kalan kısmının envanter çalışmaları devam etmektedir.
Fen Fakültesi Binası, Biyoloji Bölümü’nün en üst katında bulunan Zooloji Koleksiyonu, bina güçlendirme çalışmaları nedeniyle 2015 yılında toplanıp depolanmıştır. Yeni yapılan binada koleksiyon için ayrılmış alanda düzenleme yapılarak 11 Mayıs 2023 tarihinde ziyarete açılmıştır.